İslami Rüya Tabirleri: İbn Sîrîn ve Nablusî Geleneği

Rüyaları anlamlandırma çabası İslam kültüründe erken dönemden beri ayrı bir bilgi alanı sayılmış, bu alana “tabir” denmiştir. Bu sayfa, sitedeki İslami ve klasik tabir bölümlerinin hangi geleneğe yaslandığını ve nasıl yazıldığını açıklar.

Hadislerde rüya

Müslim'in Sahîh'indeki bir rivayette rüyalar üç kısma ayrılır: Allah'tan gelen müjdeleyici rüya, şeytandan kaynaklanan ve insanı üzen rüya, kişinin kendi düşüncelerinin yansıdığı rüya (Müslim, Rüyâ, 6). Buhârî'nin Ta'bîr bölümündeki bir rivayette de hoşa giden rüya için Allah'a hamdedilip anlatılması, hoşa gitmeyen rüyada ise Allah'a sığınılıp kimseye söz edilmemesi tavsiye edilir (Buhârî, Ta'bîr, 3). Peygamberler dışındaki insanların rüyaları ise dinî hükme dayanak sayılmaz.

İbn Sîrîn

Basralı tâbiîn âlimi Muhammed b. Sîrîn (ö. 110/729), rüya yorumuyla adı en çok anılan isimdir. Ancak ona nispet edilen Müntehabü'l-kelâm fî tefsîri'l-ahlâm gibi tabirnameler sonraki dönemlerde derlenmiştir. TDV İslâm Ansiklopedisi'ndeki maddeye göre, hadislerin yazıya geçirilmesine bile karşı çıkan İbn Sîrîn'in böyle bir kitap yazmış olması pek düşünülemez. Bu yüzden “İbn Sîrîn'e göre” diye aktarılan yorumları, onun adıyla yaşayan bir geleneğin ürünü olarak okumak daha doğrudur.

Nablusî

Dımaşklı sûfî ve âlim Abdülganî en-Nablusî (1641–1731), Ta'tîru'l-enâm fî ta'bîri'l-menâm adlı eseriyle tanınır. Kitap defalarca basılmış, 19. yüzyılda ve 1977'de Türkçeye çevrilmiştir.

Bu sitedeki İslami bölümler

Her rüya sayfasındaki “İslami ve klasik tabir” bölümü, bu geleneğin genel çizgisini kendi cümlelerimizle özetler. Eski metinlerden birebir alıntı yapmaz, tek tek satırları belirli bir yazara mal etmez. Bu bölümler fetva ya da dinî hüküm değildir; dinî bir sorun varsa yetkili bir din görevlisine ya da Din İşleri Yüksek Kurulu'na danışmanı öneririz.

“Diyanet’e göre” diye aranan tabirlerin kaynağını merak ediyorsan: Diyanet rüya tabiri yayınlıyor mu?